ابتلا به کرونا در دوران بارداری برای بسیاری از مادران با یک نگرانی جدی همراه است، آیا این بیماری به جنین آسیب میزند، بعد از آن سؤالهای دیگری مطرح میشوند؛ از اینکه چه دارویی میتوان مصرف کرد و تب را چطور باید کنترل کرد تا اینکه آیا کرونا احتمال زایمان زودرس را بیشتر میکند یا ممکن است روش زایمان را تغییر دهد.
کرونا در بارداری یک وضعیت یکسان برای همه مادران ایجاد نمیکند. بعضی زنان علائم خفیفی دارند و بدون مشکل خاصی بهبود پیدا میکنند، در حالی که در برخی دیگر، بهخصوص در صورت وجود بیماریهای زمینهای یا شدید شدن عفونت، مراقبت پزشکی بیشتری لازم میشود. بارداری نیز به خودی خود بدن را وارد شرایط متفاوتی میکند و همین موضوع باعث میشود عفونتهای تنفسی شدید با دقت بیشتری پیگیری شوند. بنابراین مثبت شدن تست کرونا به معنای آسیب قطعی به جنین یا از بین رفتن بارداری نیست. چیزی که اهمیت دارد، شدت بیماری، هفته بارداری، وضعیت سلامت مادر و شرایط جنین است. در این مقاله، موضوع کرونا در بارداری را بررسی میکنیم؛ از علائم و زمان مراجعه گرفته تا تأثیر بیماری بر جنین، درمان و دارو، تب، واکسن، زایمان، شیردهی و مراقبتهایی که بعد از بهبودی باید ادامه پیدا کنند.
🔶برای دریافت نوبت از بهترین متخصص پریناتولوژی دکتر سعیده شاه علی با شماره ۰۲۱۲۲۸۲۲۳۶۲ تماس بگیرید.🔶
کرونا در بارداری چه تفاوتی با کرونا در افراد غیر باردار دارد؟
بارداری باعث تغییرات طبیعی در بدن میشود. قلب و ریهها فعالیت بیشتری دارند و سیستم ایمنی نیز برای حمایت از بارداری تغییر میکند. به همین دلیل، اگر یک عفونت تنفسی شدید ایجاد شود، بدن مادر باردار فشار بیشتری را تحمل میکند. به همین دلیل، زنان باردار در مقایسه با زنان غیر باردار همسن، در صورت ابتلا به کرونا در معرض خطر بیشتری برای بیماری شدید قرار دارند. این خطر در مادرانی که بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا، چاقی یا بیماریهای قلبی و ریوی دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. این نکته به معنی آن نیست که هر مادر بارداری که کرونا میگیرد، دچار عارضه جدی خواهد شد. بسیاری از موارد، خفیف باقی میمانند. مسئله اصلی این است که مادر و پزشک بتوانند بهموقع تشخیص دهند بیماری در چه مسیری پیش میرود.
علائم کرونا در بارداری چیست؟
کرونا در دوران بارداری با یک علامت مشخص ظاهر نمیشود و شدت نشانهها نیز در مادران مختلف متفاوت است. بعضی مادران فقط احساس کسالت و بیحالی خواهند داشت، در حالی که فرد دیگری با علائم واضح تنفسی یا تب روبهرو میشود. در برخی موارد، شروع بیماری با احساس خستگی، سردرد، بدن درد یا احساس ناخوشی عمومی همراه است و بعد از آن علائم تنفسی بیشتر خودشان را نشان میدهند. گلودرد، گرفتگی صدا، آبریزش یا گرفتگی بینی و سرفه نیز در روند بیماری ایجاد میشوند.
گاهی علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ یا اسهال نیز دیده میشود. که این نشانهها با ناراحتیهای معمول دوران بارداری اشتباه گرفته میشوند؛ به همین دلیل، تغییر ناگهانی در وضعیت عمومی مادر اهمیت دارد. یکی از علائمی که باید با دقت بیشتری بررسی شود، مشکل در تنفس است. احساس نفس تنگی شدید، سنگینی قفسه سینه یا افزایش تدریجی دشواری تنفس را نباید به تغییرات طبیعی بارداری نسبت داد. همچنین اگر تب ایجاد شده، بهخصوص اگر ادامه دار باشد، توصیه میشود مادر آن را جدی بگیرد و برای کنترل آن با پزشک مشورت کند. تب همراه با ضعف قابل توجه، کاهش توانایی نوشیدن مایعات یا بدتر شدن حال عمومی، نیاز به ارزیابی بیشتری دارد.
نکته مهم این است که علائم کرونا در بارداری ممکن است خفیف، متوسط یا شدید باشند و از روی تعداد علائم نمیتوان میزان خطر را مشخص کرد. شرایط مادر، هفته بارداری، بیماریهای زمینهای و روند تغییر علائم همگی در تصمیمگیری روش درمان نقش دارند. اگر در دوران بارداری احساس میکنید وضعیتتان به جای بهتر شدن در حال بدتر شدن است، به خصوص اگر تنفس دشوار شده یا احساس ضعف غیرعادی دارید، منتظر برطرف شدن خودبهخودی علائم نمانید و با بهترین متخصص پریناتولوژی در تهران دکتر سعیده شاه علی تماس بگیرید.
اگر در بارداری به کرونا شک کنیم چه کار کنیم؟
اگر در دوران بارداری احساس میکنید به کرونا مبتلا شده باشید، قبل از هر اقدامی وضعیت عمومی خود را ارزیابی کنید و از مصرف دارو بدون تجویز پزشک خودداری کنید. در این مرحله، حتی اگر علائم هنوز شدید نیستند، اطلاع دادن به پزشک به تصمیمگیری درست درباره ادامه مراقبت کمک میکند. اگر با فرد مبتلا به کرونا تماس داشتهاید یا علائمی مانند تب، سرفه، گلودرد یا بیحالی غیرمعمول پیدا کردهاید، انجام تست کرونا مشخص میکند که آیا احتمال عفونت وجود دارد یا خیر. در صورت مثبت شدن تست، نتیجه را به متخصص پریناتولوژی دکتر سعیده شاه علی اطلاع دهید و درباره نحوه ادامه مراقبتهای بارداری راهنمایی بگیرید.
در روزهای ابتدایی بیماری، استراحت کافی و مصرف مایعات اهمیت دارد. در این مدت از تماس نزدیک و غیرضروری با افراد دیگر، به خصوص سالمندان، افراد دارای بیماری زمینهای و سایر افراد آسیب پذیر، فاصله بگیرید. رعایت بهداشت دست و تنفس نیز احتمال انتقال عفونت به اطرافیان را کمتر میکند.
نکته مهم این است که منتظر شدید شدن علائم نمانید تا با پزشک تماس بگیرید. اگر بیماری زمینهای دارید، در هفتههای پایانی بارداری هستید یا سابقه بارداری پرخطر دارید، در صورت شک به کرونا زودتر با پزشک هماهنگ کنید. همچنین اگر علائم شما در فاصله کوتاهی تشدید شد، به ویژه اگر دچار تنگی نفس، درد یا فشار قفسه سینه، ضعف شدید یا کاهش سطح هوشیاری شدید، موضوع دیگر یک احتمال ساده برای کرونا نیست و باید سریع ارزیابی پزشکی شوید.
در کنار توجه به وضعیت مادر، در صورت کاهش محسوس حرکات جنین، خونریزی، درد شدید شکم، انقباضهای منظم یا خروج مایع از واژن نیز باید سریع به مرکز درمانی برای بررسی دقیق مراجعه کنید . این علائم ارتباط مستقیمی با کرونا ندارد، اما در دوران بارداری نیازمند بررسی فوری هستند.
آیا کرونا در بارداری به جنین منتقل میشود؟
انتقال ویروس از مادر به جنین در دوران بارداری یا هنگام تولد امکان پذیر ، اما نادر است. بنابراین مثبت شدن تست مادر به این معنی نیست که جنین نیز آلوده شده است. نگرانی اصلی در بسیاری از موارد، تأثیر بیماری مادر بر روند بارداری است. اگر مادر دچار عفونت شدید، تب قابل توجه، کمآبی یا مشکل تنفسی شود، نیاز به مراقبت بیشتری از مادر و جنین وجود دارد. از طرف دیگر، ابتلا به کرونا در دوران بارداری با افزایش احتمال برخی پیامدهای نامطلوب مانند زایمان زودرس همراه است. شدت بیماری و وضعیت کلی مادر در این زمینه اهمیت دارند. پس نمیتوان تنها با دیدن نتیجه مثبت آزمایش درباره سلامت جنین قضاوت کرد. ارزیابی باید بر اساس مجموعه شرایط بارداری انجام شود.
کرونا باعث سقط جنین میشود؟
ابتلا به کرونا در دوران بارداری به این معنا نیست که مادر بارداری خود را از دست خواهد داد. در بسیاری از مادرانی که به کرونا مبتلا میشوند، بارداری ادامه پیدا میکند و بیماری بدون ایجاد عارضهای برای مادر برطرف میشود. با این حال، نمیتوان گفت عفونت کرونا در تمام شرایط بیتأثیر است. زمانی که بیماری شدید باشد یا مادر با تب بالا، کمآبی، مشکلات تنفسی یا افت قابل توجه وضعیت عمومی روبهرو شود، شرایط بارداری نیازمند مراقبت بیشتری است. در این وضعیت، پزشک فقط خود ویروس را در نظر نمیگیرد و وضعیت عمومی مادر و سلامت جنین را نیز ارزیابی میکند.
اگر ابتلا به کرونا در هفتههای ابتدایی بارداری اتفاق افتاده باشد، نگرانی درباره سقط جنین بیشتر میشود. اما داشتن تست مثبت یا چند روز علائم خفیف، دلیل کافی برای پیش بینی سقط نیست. در صورت نیاز، سونوگرافی وضعیت رشد و سلامت جنین را مشخص میکنند.
بنابراین اگر در دوران بارداری کرونا گرفتهاید، به جای نگرانی درباره اینکه سقط اتفاق میافتد ، به علائم خود و روند بارداری توجه کنید. خونریزی واژینال، درد شدید شکم، سرگیجه یا ضعف شدید و در مراحل بالاتر بارداری کاهش حرکات جنین از مواردی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
کرونا در بارداری چه اثری بر ادامه بارداری دارد؟
بیشتر نگرانیها زمانی جدیتر میشوند که بیماری مادر از حالت خفیف خارج شود. کرونا در دوران بارداری با افزایش خطر زایمان زودرس همراه بوده است و در برخی شرایط احتمال مردهزایی نیز بیشتر میشود. البته این خطرها به معنای وقوع حتمی عارضه نیستند. مادری که چند روز بیماری خفیف دارد با مادری که دچار درگیری شدید تنفسی شده، شرایط یکسانی ندارد. به همین دلیل، بعد از ابتلا باید بیشتر از اینکه روی مثبت بودن تست تمرکز کنیم، باید به روند بیماری و وضعیت مادر و جنین توجه داشته باشیم.
کرونا در سه ماهه اول بارداری
در سهماهه اول، شکلگیری اولیه اندامهای جنین در حال انجام است و مادر درباره هر بیماری یا دارویی حساسیت بیشتری دارد. اگر در این دوره کرونا گرفتهاید، از مصرف داروهای معمول سرماخوردگی بدون مشورت خودداری کنید. بعضی داروهای ترکیبی چند ماده مؤثره دارند و انتخاب آنها در بارداری باید با دقت انجام شود. اگر بیماری خفیف است، پزشک مراقبت از علائم و پیگیری معمول را کافی میداند. اگر تب قابل توجه یا علائم شدید وجود دارد، شرایط باید جداگانه توسط متخصص پریناتولوژی بررسی شود.
کرونا در سه ماهه دوم بارداری
در سهماهه دوم نیز شدت بیماری تعیینکننده است. مادری که تب ندارد، تنفس طبیعی دارد و مایعات و غذا دریافت میکند، میتواند دوره بیماری را در خانه پشت سر بگذارد. اما اگر تب ادامهدار شود، ضعف شدید ایجاد شود یا علائم تنفسی افزایش پیدا کنند، باید با پزشک درمان تخصصی را انجام دهد. در این دوره مراقبتهای معمول بارداری نباید بدون هماهنگی پزشک کنار گذاشته شوند.
کرونا در سه ماهه سوم بارداری
در سهماهه سوم علاوه بر وضعیت مادر و جنین، نزدیک شدن زمان زایمان اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر بیماری خفیف باشد، مثبت شدن تست به خودی خود به معنی پایان دادن به بارداری نیست. اما اگر بیماری شدید شود یا مشکلی برای مادر یا جنین ایجاد شود، پزشک ممکن است تصمیم دیگری بگیرد. در هفتههای پایانی بهتر است بیمارستان و تیم درمان از ابتلا اطلاع داشته باشند تا اگر زایمان شروع شد، آمادگی لازم وجود داشته باشد.
درمان کرونا در بارداری چگونه انجام میشود؟
درمان کرونا در بارداری باید بر اساس شدت بیماری و وضعیت مادر انتخاب شود.در موارد خفیف، تمرکز اصلی روی استراحت، نوشیدن مایعات، کنترل تب و مراقبت از علائم است. اما در مادرانی که خطر بیماری شدید در آنها بیشتر است، درمان ضدویروسی مطرح میشود. بارداری نباید به باعث شود درمان مؤثر مورد نیاز مادر کنار گذاشته شود. از طرف دیگر، مصرف دارو باید تحت نظر پزشک باشد؛ زیرا زمان شروع درمان، بیماریهای زمینهای و داروهای دیگری که مادر مصرف میکند در انتخاب دارو مؤثر هستند.
برای کرونا در بارداری چه دارویی میتوان مصرف کرد؟
برای همه مادران یک داروی مشخص وجود ندارد. در مادران مبتلا به کرونا، برخی داروهای ضدویروس مانند نیرماترلویر/ریتوناویر (Paxlovid) و رمدسیویر در برنامه درمانی قرار داده میشوند. درمان کرونا برای افراد پرخطر باید در زمان مناسب آغاز شود؛ متخصص پریناتولوژی دکتر سعیده شاه علی تأکید میکند درمانهای ضدویروسی باید در اوایل ابتلا به کرونا باید شروع شوند تا بیشترین اثر را داشته باشند. در مقابل، مولنوپیراویر در دوران بارداری گزینه مناسبی نیست. لازم به ذکر است این اطلاعات به معنی تجویز دارو برای همه زنان باردار نیست. پزشک باید وضعیت مادر، هفته بارداری، شدت علائم و احتمال تداخل دارویی را بررسی کند.
تب ناشی از کرونا در بارداری را چگونه کنترل کنیم؟
تب یکی از واکنشهای بدن به عفونت است، اما در دوران بارداری نباید آن را نادیده گرفت؛ بهخصوص اگر دمای بدن بالا باشد یا تب برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. بنابراین اگر در زمان ابتلا به کرونا تب دارید، دمای بدن را در فواصل مناسب اندازهگیری کنید و تغییرات آن را زیر نظر داشته باشید.
در کنار استراحت، مصرف مایعات کافی به جلوگیری از کمآبی بدن کمک میکند. تب و تعریق نیاز بدن به مایعات را افزایش میدهند و کمآبی نیز باعث تشدید ضعف، سردرد و احساس ناخوشی میشود. نوشیدن آب و مایعات مناسب در طول روز، بهویژه زمانی که اشتها کمتر شده است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برای پایین آوردن تب، دارو باید با توجه به شرایط بارداری و تحت نظر پزشک انتخاب شود. استامینوفن یکی از داروهایی است که ممکن است برای کنترل تب در بارداری توصیه شود، اما مقدار مصرف و فاصله بین دوزها باید بر اساس نظر پزشک یا دستور دارویی معتبر باشد. بهتر است بدون مشورت، داروهای تببر یا ترکیبات مخصوص سرماخوردگی را مصرف نکنید.
همچنین پوشیدن لباس خیلی ضخیم یا قرار گرفتن در محیط بیش از حد گرم کمکی به درمان تب نمیکند. محیط متعادل، لباس سبک و استراحت تحمل دوره بیماری را راحتتر میکند. استفاده از روشهای افراطی برای پایین آوردن دمای بدن نیز ضرورتی ندارد. اگر با وجود اقدامات اولیه، تب کاهش پیدا نمیکند، دوباره برمیگردد یا همراه با علائمی مانند تنگی نفس، گیجی، ضعف شدید، درد قفسه سینه یا ناتوانی در نوشیدن مایعات است، بهتر است منتظر بهبود خودبهخودی نمانید و با پزشک تماس بگیرید.
در بارداری، علاوه بر وضعیت عمومی مادر، علائمی مانند خونریزی، درد شدید شکم، انقباضهای غیرطبیعی یا کاهش حرکات جنین نیز اهمیت دارند. در صورت بروز چنین نشانههایی، حتی اگر تب خفیف باشد، ارزیابی پزشکی ضروری است. نکته مهم این است که هدف از کنترل تب فقط پایین آوردن عدد روی دماسنج نیست؛ علت تب، وضعیت عمومی مادر و روند بارداری باید در کنار هم بررسی شوند تا مشخص شود مراقبت در منزل کافی است یا مادر به ارزیابی و درمان بیشتری نیاز دارد.
هنگام ابتلا به کرونا در بارداری چه بخوریم؟
وقتی مادر باردار به کرونا مبتلا میشود، ممکن است به دلیل تب، گلودرد، بیاشتهایی، ضعف یا حتی تهوع، میل چندانی به غذا نداشته باشد. در این شرایط لازم نیست خودتان را مجبور به خوردن وعدههای سنگین کنید؛ مهمتر از حجم غذا، تأمین مایعات و دریافت منظم مواد مغذی است تا بدن در دوران بیماری دچار کمآبی و ضعف بیشتر نشود.
مایعات را در طول روز کمکم مصرف کنید
تب و عرق کردن نیاز بدن به مایعات را افزایش میدهند. اگر نوشیدن یک لیوان کامل آب برایتان دشوار است، مقدار کمتر اما در دفعات بیشتر بنوشید. آب، شیر، سوپ رقیق و سایر مایعاتی که با شرایط بارداری شما سازگار هستند، به تأمین آب مورد نیاز بدن کمک میکنند. اگر به دلیل استفراغ یا تهوع نمیتوانید مایعات را بخورید ، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
غذاهای سبک و قابل هضم راحت را انتخاب کنید
در زمان بیماری، غذاهای ساده راحتتر هضم میشوند. سوپ، آش ، برنج، سیب زمینی، نان، تخممرغ، ماست و غذاهای کمچرب در صورت سازگاری با وضعیت گوارشی مادر، گزینههای مناسبی میباشند. اگر اشتها کم شده است، به جای سه وعده کامل، چند وعده سبک در طول روز داشته باشید. این کار به خصوص برای مادرانی که هم زمان تهوع یا احساس سنگینی معده دارند، راحت تر است.
پروتئین را از برنامه غذایی حذف نکنید
در دوران بارداری، بدن به دریافت کافی پروتئین نیاز دارد و بیماری نباید باعث حذف کامل آن از رژیم غذایی شود. تخممرغ پخته، گوشت و مرغ پخته، حبوبات، لبنیات پاستوریزه و سایر منابع پروتئینی مناسب بهتر است در وعدههای قرار بگیرند. اگر به دلیل بیاشتهایی نمیتوانید مقدار معمول غذا را بخورید، به جای تمرکز روی یک وعده کامل، مواد غذایی مغذی را در حجم های کمتر و در وعده های غذایی بیشتر مصرف کنید.
میوه و سبزیجات را به میزان کافی مصرف کنید
میوهها و سبزیجات منابع مناسبی از ویتامینها، مواد معدنی و فیبر هستند. اگر گلودرد دارید، میوههای نرم یا پورهشده ممکن است راحت تر مصرف شوند. لازم نیست برای درمان کرونا مقدار زیادی آبمیوه، مرکبات یا مواد غذایی خاص مصرف کنید. یک رژیم متنوع و متناسب با شرایط بارداری، انتخاب منطقیتری است.
برای درمان کرونا باید مکمل یا ویتامین بیشتری مصرف کنیم؟
مصرف خودسرانه مکملها روش درمان کرونا نیست. اگر پیش از ابتلا به کرونا مکملی برای دوران بارداری مصرف میکردید، درباره ادامه آن طبق توصیه پزشک عمل کنید. افزایش بیدلیل مقدار ویتامینها یا مصرف مکملهای متعدد مناسب نمیباشد و بعضی مکملها نیز در دوزهای بالا برای دوران بارداری انتخاب مناسبی نیستند.
چه خوراکیهایی را در صورت ابتلا به کرونا کمتر مصرف کنیم؟
در دوران بیماری غذاهای بسیار چرب، سنگین یا تند را در صورتی که باعث تشدید تهوع و ناراحتی معده میشوند، محدود کنید. نوشیدنیهای بسیار شیرین نیز جای آب و مایعات مناسب را نمیگیرند. همچنین از مصرف دمنوشها، ترکیبات گیاهی یا فرآوردههای سنتی با هدف درمان کرونا بدون هماهنگی با پزشک خودداری کنید؛ طبیعی بودن یک ماده به معنی بیخطر بودن آن در بارداری نیست. در نهایت، اگر مادر باردار به دلیل کرونا برای مدت قابل توجهی نمیتواند غذا یا مایعات مصرف کند، ادرار بسیار کمی دارد، دچار سرگیجه و ضعف شدید شده یا استفراغ مکرر دارد، مسئله فقط تغذیه نیست و نیاز به ارزیابی پزشکی برای جلوگیری از کمآبی و عوارض بیماری وجود دارد.
بعد از کرونا نیاز به سونوگرافی بیشتری داریم؟
اگر بیماری خفیف بوده و بارداری بدون مشکل ادامه پیدا کند، ممکن است همان برنامه معمول مراقبت کافی باشد. اما اگر مادر بیماری شدید داشته، بستری شده یا در روند بارداری مشکلی ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است بررسیهای بیشتری را پیشنهاد کند. این بررسیها با توجه به شرایط مادر شامل ارزیابی رشد جنین یا بررسیهای مربوط به وضعیت بارداری میباشند. زمان و تعداد آنها باید برای هر فرد جداگانه تعیین می شود.
اگر حرکات جنین بعد از ابتلا به کرونا کم شود چه کنیم؟
کاهش حرکات جنین موضوعی نیست که بتوان آن را به خستگی مادر، بیاشتهایی یا ابتلا به کرونا نسبت داد. هر جنین الگوی حرکتی مخصوص خود را دارد و مادر با گذشت زمان متوجه میشود که در چه ساعتهایی فعالیت بیشتری دارد. بنابراین، تغییر محسوس در الگوی همیشگی حرکات جنین اهمیت بیشتری از یک عدد مشخص برای شمارش حرکات دارد. اگر بعد از ابتلا به کرونا احساس کردید جنین نسبت به روزهای قبل کمتر حرکت میکند، منتظر نمانید که خودبهخود به حالت عادی برگردد. بهتر است همان زمان با پزشک، ماما تماس بگیرید و موضوع را مطرح کنید.
در صورت کاهش حرکات جنین چه بررسیهایی انجام میشود؟
نوع بررسی به هفته بارداری و شرایط مادر بستگی دارد. پزشک یا تیم درمان ممکن است ابتدا ضربان قلب جنین را بررسی کند و در هفتههای مناسب بارداری، پایش ضربان قلب جنین با دستگاه مانیتورینگ یا CTG انجام شود. اگر نیاز به بررسی بیشتری وجود داشته باشد، سونوگرافی نیز برای ارزیابی رشد جنین، میزان مایع اطراف جنین و سایر شاخصهای سلامت جنین درخواست میشود. انجام این بررسیها برای همه مادران یکسان نیست و بر اساس شرایط هر بارداری تصمیمگیری میشود.
میتوان با خوردن شیرینی یا نوشیدنی سرد حرکات جنین را بررسی کرد؟
بهتر است برای تصمیمگیری درباره سلامت جنین به این روشها تکیه نکنید. اگر متوجه تغییر واضح در حرکات شدهاید، هدف اصلی باید تماس با مرکز درمانی و دریافت ارزیابی حرفهای باشد، نه اینکه با خوردن یک ماده غذایی یا نوشیدنی منتظر بمانید تا جنین دوباره حرکت کند. همچنین استفاده از داپلرهای خانگی یا برنامههای تلفن همراه برای شنیدن ضربان قلب جنین نمیتواند جایگزین ارزیابی پزشکی شود؛ حتی شنیدن ضربان قلب به تنهایی ثابت نمیکند که وضعیت جنین مناسب است. اگر کاهش حرکات با خونریزی، درد شکم، خروج مایع، انقباضهای منظم یا بدتر شدن حال عمومی مادر همراه شده باشد، مراجعه باید با فوریت بیشتری انجام شود.
واکسن کرونا در بارداری بیخطر است؟
یکی از نگرانیهای رایج مادران این است که آیا واکسن کرونا برای جنین خطر دارد یا باعث اختلال در روند طبیعی بارداری میشود. بر اساس اطلاعات ایمنی موجود، واکسیناسیون کرونا در دوران بارداری با افزایش خطر عوارض نامطلوب برای مادر، جنین یا نوزاد ارتباطی نشان نداده است. ACOG نیز در راهنمای خود، واکسن به روز کرونا را برای افراد باردار بهعنوان بخشی از مراقبت پیشگیرانه توصیه میکند. اهمیت واکسن در بارداری فقط به پیشگیری از ابتلا محدود نمیشود. خودِ کرونا در دوران بارداری شدیدتر میشود و احتمال بستری شدن و عوارض ناشی از بیماری را افزایش خواهد داد. بنابراین تصمیمگیری درباره واکسیناسیون، باید خطر خود بیماری را نیز در کنار مزایای واکسن در نظر گرفت.
آیا واکسن کرونا باعث سقط جنین میشود؟
شواهد ایمنی موجود، افزایش خطر سقط جنین در اثر واکسیناسیون کرونا را نشان ندادهاند. همچنین واکسنهای mRNA با افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی، زایمان زودرس یا کوچک بودن جنین نسبت به سن بارداری ارتباطی نشان ندادهاند. بنابراین اگر مادر باردار واکسن کرونا دریافت کرده است، صرف دریافت واکسن به معنی افزایش خطر از دست رفتن بارداری نیست.
واکسن کرونا در کدام ماه بارداری تزریق میشود؟
واکسیناسیون کرونا میتواند در هر سهماهه بارداری انجام شود و لازم نیست مادر به دلیل قرار داشتن در سهماهه اول، دوم یا سوم واکسن را به تعویق بیندازد. زمان مناسب دریافت واکسن در نهایت باید با توجه به نوع واکسن، سابقه واکسیناسیون و دستورالعمل به روز محل زندگی مشخص شود. بنابراین اگر مادر در ابتدای بارداری است و درباره زمان تزریق تردید دارد، بهتر است تصمیم را به صورت فردی و با نظر پزشک خود بگیرد.
واکسن کرونا برای جنین هم فایده دارد؟
فایده واکسن فقط به مادر محدود نمیشود. پس از واکسیناسیون مادر، آنتیبادیهای ایجادشده میتوانند از طریق جفت به جنین منتقل شوند و برای مدتی پس از تولد نیز به محافظت از نوزاد کمک کنند. این موضوع اهمیت ویژهای دارد، زیرا نوزادان در ماههای نخست زندگی هنوز امکان دریافت واکسن کرونا را ندارند و در صورت ابتلا به بیماری شدید، آسیب پذیرتر هستند.
واکسن کرونا روی باروری تأثیر میگذارد؟
یکی از نگرانیهایی که ممکن است قبل از بارداری یا در دوران بارداری مطرح شود، تأثیر واکسن بر باروری است. بررسی محققان ارتباطی میان واکسیناسیون کرونا و مشکلات باروری نشان نداده است. به همین دلیل، افرادی که قصد بارداری دارند نیز میتوانند درباره بهروز کردن وضعیت واکسیناسیون خود با پزشک مشورت کنند.
اگر قبلاً کرونا گرفته باشیم، باز هم واکسن لازم است؟
ابتلا به کرونا باعث ایجاد مقداری ایمنی میشود، اما میزان و مدت این محافظت در افراد مختلف یکسان نیست. از طرف دیگر، سویههای ویروس نیز در طول زمان تغییر میکنند. به همین دلیل، تصمیم درباره دریافت واکسن بعد از ابتلا باید بر اساس زمان ابتلا، سابقه واکسیناسیون، وضعیت سلامت مادر و توصیههای فعلی واکسیناسیون گرفته شود.
واکسن کرونا را میتوان هم زمان با واکسنهای دیگر بارداری دریافت کرد؟
در صورت مناسب بودن شرایط، واکسن کرونا همزمان با برخی واکسنهایی که در دوران بارداری توصیه میشوند تزریق شود. ACOG امکان تجویز هم زمان واکسن کرونا با واکسنهایی مانند آنفلوانزا، Tdap و در شرایط مناسب RSV را مطرح کرده است. با این حال، بهتر است برنامه واکسیناسیون بر اساس سابقه پزشکی و واکسنهایی که قبلا دریافت کردهاید تنظیم شود.
در نهایت، واکسن کرونا در بارداری بهطور کلی واکسنی با سابقه ایمنی اطمینان بخش محسوب میشود و بارداری به تنهایی دلیل مناسبی برای کنار گذاشتن واکسیناسیون نیست. با این حال، نوع واکسن، زمان دریافت و نیاز به دوز بهروز باید بر اساس شرایط مادر و دستورالعملهای جاری تعیین شود. اگر بیماری زمینهای، حساسیت دارویی یا سابقه واکنش شدید به واکسن دارید، پیش از تزریق آن را با متخصص پریناتولوژی در میان بگذارید.
آیا کرونا روش زایمان را تغییر میدهد؟
ابتلا به کرونا بهتنهایی به این معنی نیست که مادر باید حتماً سزارین شود. مثبت بودن تست کرونا، بهتنهایی دلیل کافی برای تغییر زایمان طبیعی به سزارین نیست و روش زایمان باید بر اساس وضعیت مادر، شرایط جنین، سن بارداری و علتهای معمول مامایی تعیین شود. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید میکند که سزارین در مادر مبتلا به کرونا فقط زمانی انجام شود که از نظر پزشکی ضرورت داشته باشد.
اگر مادر کرونا داشته باشد، زایمان طبیعی امکانپذیر است؟
اگر وضعیت عمومی مادر مناسب باشد، جنین شرایط مطلوبی داشته باشد و مانع مامایی برای زایمان طبیعی وجود نداشته باشد، ابتلا به کرونا مانع زایمان واژینال نیست. در واقع، تصمیمگیری باید بر اساس وضعیت واقعی مادر و جنین انجام شود، نه نتیجه مثبت آزمایش کرونا.
چه زمانی ممکن است سزارین لازم شود؟
اگر مادر به دلیل کرونا دچار بیماری شدید شده باشد و وضعیت تنفسی یا عمومی او نگران کننده باشد، یا شرایط جنین و بارداری نیاز به ختم سریع بارداری داشته باشد، ممکن است پزشک زایمان را زودتر و گاهی به روش سزارین توصیه کند. در این شرایط، علت اصلی تصمیمگیری، وضعیت مادر و جنین است. برای مثال، اختلال وضعیت جنین، بعضی عوارض بارداری یا نیاز فوری به درمان مادر در تصمیم درباره زمان و روش زایمان نقش دارد.
ممکن است زمان زایمان به دلیل کرونا تغییر کند؟
در بعضی مادران بله، اما این تصمیم کاملا فردی است. اگر عفونت خفیف باشد و مادر و جنین وضعیت مناسبی داشته باشند، صرف ابتلا به کرونا دلیلی برای زودتر انجام دادن زایمان نیست. در مقابل، اگر بیماری مادر شدید شود یا شرایط جنین و بارداری تغییر کند، پزشک ممکن است درباره ادامه بارداری یا زمان مناسب زایمان تصمیم متفاوتی بگیرد. در چنین شرایطی، شدت بیماری، سن بارداری و وضعیت مادر و جنین همزمان بررسی میشوند.
کرونا هنگام زایمان خطر انتقال به نوزاد را بیشتر میکند؟
انتقال ویروس از مادر به نوزاد در دوران بارداری یا هنگام تولد نادر است. به همین دلیل، ابتلا به کرونا بهخودیخود به معنی انتخاب سزارین برای جلوگیری از انتقال ویروس نیست. تیم درمان در زمان زایمان، متناسب با وضعیت مادر و نوزاد، اقدامات لازم برای کاهش احتمال انتقال عفونت را انجام میدهد.
اگر مادر نزدیک زمان زایمان به کرونا مبتلا شود چه کند؟
اگر مادر در روزهای نزدیک زایمان علائم کرونا پیدا کند یا تست او مثبت شود، بهتر است پیش از مراجعه به بیمارستان با پزشک یا مرکز محل زایمان تماس بگیرد تا تیم درمان از وضعیت او مطلع باشد و اقدامات لازم را از قبل هماهنگ کند. اگر همزمان تنگی نفس قابلتوجه، درد یا فشار قفسه سینه، ضعف شدید، کاهش سطح هوشیاری یا کاهش حرکات جنین وجود داشته باشد، نباید مراجعه به مراکز درمانی به تأخیر بیفتد. در نهایت، داشتن کرونا به این معنی نیست که مادر باید سزارین شود یا زایمان طبیعی برای او ممنوع است.
مادر مبتلا به کرونا میتواند شیر بدهد؟
در بیشتر موارد، مادر مبتلا به کرونا میتواند شیردهی را ادامه دهد و ابتلا به کووید بهتنهایی دلیلی برای قطع شیر مادر نیست. شواهد فعلی نشان میدهد که ویروس SARS-CoV-2 از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل نمیشود و شیر مادر همچنان منبع ارزشمندی از مواد مغذی و عوامل ایمنی برای نوزاد است. نکته مهم این است که خطر اصلی انتقال کرونا هنگام شیردهی، بیشتر از تماس نزدیک مادر و نوزاد و انتشار قطرات تنفسی ناشی میشود، نه خود شیر مادر. به همین دلیل، رعایت بهداشت در زمان شیردهی اهمیت زیادی دارد.
هنگام شیردهی با کرونا چه نکاتی را رعایت کنیم؟
اگر مادر حال عمومی مناسبی دارد و میتواند مستقیما به نوزاد شیر بدهد، بهتر است هنگام تماس نزدیک موارد زیر را رعایت کند.
- قبل از لمس نوزاد یا شروع شیردهی دستها را با آب و صابون بشوید یا از محلول ضدعفونیکننده دست استفاده کند.
- هنگام شیردهی، در صورت امکان از ماسک مناسب استفاده کند.
- هنگام سرفه یا عطسه، صورت خود را از نوزاد دور کند و بهداشت تنفسی را رعایت کند.
- وسایل مربوط به شیردهی مانند شیردوش را بهطور مرتب تمیز و ضدعفونی کند.
- سطوحی را که مرتب لمس میشوند تمیز نگه دارد.
اگر مادر بهدلیل کرونا حالش خوب نباشد چه؟
اگر مادر به اندازهای بیمار باشد که نتواند به نوزاد شیر بدهد، میتوان در صورت امکان شیر مادر را با شیردوش یا دوشیدن دستی خارج کرد تا نوزاد همچنان از شیر مادر استفاده کند و تولید شیر نیز تا حد امکان حفظ شود. در این شرایط، رعایت بهداشت دستها و تمیز بودن وسایل شیردوش اهمیت ویژهای دارد. اگر مادر به مراقبت پزشکی یا بستری شدن نیاز داشته باشد، نحوه تغذیه نوزاد باید با توجه به وضعیت مادر و نوزاد و نظر تیم درمانی تعیین شود.
در صورت ابتلا به کرونا آیا باید مادر و نوزاد از هم جدا شوند؟
صرف ابتلای مادر به کرونا به این معنی نیست که باید مادر و نوزاد را از یکدیگر جدا کرد. سازمان جهانی بهداشت نیز بر ادامه شیردهی و تماس مادر و نوزاد با رعایت اقدامات پیشگیرانه تأکید کرده است؛ زیرا فواید شیردهی و تماس نزدیک مادر و نوزاد بسیار مهم است. البته اگر مادر به شدت بیمار باشد یا شرایط خاصی برای مادر یا نوزاد وجود داشته باشد، تصمیمگیری میتواند متفاوت باشد و باید بر اساس وضعیت پزشکی انجام شود.
کرونا میتواند از شیر مادر به نوزاد منتقل شود؟
شواهد فعلی نشان نمیدهد که شیر مادر منبع انتقال ویروس کرونا به نوزاد باشد. بنابراین نگرانی اصلی هنگام شیردهی، تماس تنفسی نزدیک با مادر مبتلا است، نه خود شیر مادر. به همین دلیل، مادری که کرونا دارد بهتر است به جای قطع خودسرانه شیردهی، روی کاهش تماس تنفسی و رعایت بهداشت هنگام مراقبت از نوزاد تمرکز کند. در نهایت، اگر مادر به دلیل کرونا دچار ضعف شدید، تنگی نفس یا حال عمومی نامناسب شده است، اولویت با ارزیابی و درمان وضعیت مادر است و درباره ادامه شیردهی نیز میتوان از پزشک و تیم درمانی کمک گرفت.
چه مادرانی در بارداری بیشتر در معرض کرونا شدید هستند؟
بارداری بهخودیخود یکی از عواملی است که احتمال شدید شدن کرونا را افزایش میدهد؛ بنابراین حتی مادرانی که بیماری زمینهای ندارند نیز بهتر است ابتلا به کرونا را جدی بگیرند. تغییرات طبیعی سیستم ایمنی، قلب و ریه در دوران بارداری باعث میشود بدن در برابر یک عفونت تنفسی شدید، فشار بیشتری را تحمل کند. با این حال، بعضی مادران در صورت ابتلا نیازمند توجه و پیگیری بیشتری هستند.
مادرانی که دیابت دارند
دیابت نوع ۱، دیابت نوع ۲ و حتی دیابت بارداری خطر بیماری شدید کرونا را افزایش میدهند. اگر مادر مبتلا به دیابت به کرونا دچار شود، کنترل قند خون و وضعیت عمومی او اهمیت بیشتری پیدا میکند و بهتر است تماس با پزشک به روزهای بعد موکول نشود.
مادران مبتلا به فشار خون بالا
فشار خون بالا، چه از قبل از بارداری وجود داشته باشد و چه فشار خون بالا در بارداری ایجاد شده باشد، یکی از عواملی است که در ارزیابی خطر کرونا باید مورد توجه قرار گیرد. در این شرایط، پزشک باید وضعیت فشار خون و سایر عوامل خطر را همزمان با عفونت تنفسی در نظر بگیرد.
مادرانی که اضافهوزن یا چاقی دارند
اضافهوزن و بهویژه چاقی میتواند احتمال ابتلا به نوع شدیدتر کرونا را بیشتر کند. این خطر با افزایش شاخص توده بدنی بیشتر میشود و اگر چاقی همراه با دیابت، فشار خون یا بیماریهای دیگر باشد، اهمیت آن بیشتر خواهد شد.
مادرانی که بیماری قلبی یا ریوی دارند
اگر مادر پیش از بارداری با بیماریهای قلبی یا مشکلات مزمن ریه زندگی میکرده است، ابتلا به یک عفونت تنفسی فشار بیشتری بر بدن وارد میکند. بیماریهایی مانند آسم، بیماری مزمن ریوی، نارسایی قلبی و برخی بیماریهای عضله قلب از عواملی هستند که خطر بیماری شدید را افزایش میدهند.
مادرانی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند
بعضی بیماریها و داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی میتوانند توان بدن برای مقابله با عفونت را کاهش دهند. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است حتی در صورت شروع علائم نسبتا خفیف، پیگیری نزدیکتر یا بررسی درمان زودهنگام را در نظر بگیرد.
کرونا در بارداری چند روز واگیردار است؟
اگر علائم بیماری بهطور کلی رو به بهبود است و حداقل ۲۴ ساعت بدون تب و بدون مصرف داروی تببر گذشته، احتمال انتقال نسبت به روزهای قبل کمتر شده است. از این زمان بهتر است تا چند روز دیگر نیز هنگام حضور در کنار دیگران، بهویژه افراد پرخطر، احتیاط بیشتری داشته باشید. اوصیه میشود در این مدت:
- تماس نزدیک و طولانی را تا حد امکان محدود کنید.
- در فضاهای بسته تهویه مناسب داشته باشید.
- هنگام تماس نزدیک با دیگران از ماسک مناسب استفاده کنید.
- بهداشت دست و آداب سرفه و عطسه را رعایت کنید.
- اگر علائم دوباره تشدید شد یا تب برگشت، تماس با دیگران را محدود کرده و با پزشک مشورت کنید.
اگر بیماری شدید بوده یا سیستم ایمنی مادر ضعیف است، زمان بازگشت به تماسهای معمول متفاوت استو بهتر است طبق نظر پزشک تعیین شود.
انتشار مطلب: شهریور 1405 با شیوع مجدد کرونا
