پزشکان از تکنیک های تصویربرداری برای دیدن ناهنجاری های لگن و رحم اسفاده می کنند. این تکنیک ها شامل سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی است. اگر پزشک بعد از انجام این تست ها نتواند تشخیص قطعی بیماری را دهد، روش لاپاراسکوپی رحم را برای بررسی بیشتر به کار می برد.
بررسی داخل رحم یک زن اطلاعات مهمی درباره ناباروری و مشکلاتی که با معاینه فیزیکی یا خارجی مشخص نمی شوند، می دهد. لاپاراسکوپی هم برای اهداف تشخیصی (فقط دیدن رحم) و هم برای اهداف جراحی (دیدن رحم و درمان) به کار می رود. این جراحی معمولا با بیهوشی عمومی در بیمارستان انجام می شود اما گاهی ممکن است به صلاح دید پزشک و ترجیح بیمار با بی حسی موضعی شکم را سر کنند.
لاپاراسکوپی رحم و تخمدان
این روش جایگزینی برای جراحی باز رحم است. پزشک لاپراسکوپ را برای بررسی داخل ناحیه رحم بیمار به کار می برد. لاپاراسکوپ یک لوله باریک و مجهز به نور است. پزشک می تواند با ورود لاپاروسکوپ از یک برش کوچک به داخل لگن، داخل رحم را ببیند. لاپاراسکوپی تشخیصی مشخص می کند که آیا شما مشکلاتی مانند اندومتریوز یا فیبروم دارید یا خیر.
دوران نقاهت پس از لاپاراسکوپی کوتاه تر از جراحی باز است و اسکارهای کوچکتری به جا می گذارد. این جراحی توسط متخصص زنان یا جراح عمومی می تواند انجام شود.
انواع لاپاراسکوپی رحم
لاپاراسکوپی دارای دو نوع میباشد که برخی از آن ها بیشتربرای تشخیص و برخی دیگر برای درمان نیز مورد استفاده قرار میگیرند.
لاپاراسکوپی تشخیصی
در این روش پزشک برای دیدن داخل رحم یک لوله باریک و مجهز به دوربین و نور را از داخل ناف وارد لگن می کند. لاپاراسکوپی تشخیصی بیماری های زیر را بررسی می کند:
- بررسی علل ناباروری در زنان
- کیست تخمدان و آندومتریوز
- سرطان رحم
- مشکلات لگن
- حاملگی های خارج از رحمی
لاپاراسکوپی برای درمان و جراحی
در این روش پزشک علاوه بر اینکه لوله ای از داخل ناف وارد لگن بیمار می کند، دو یا سه برش ریز دیگر نیز در قسمت پایین شکم ایجاد می کند. این ابزارهای تخصصی کمک می کنند تا برخی از بیماری های زنان برطرف شوند، مانند:
- برداشتن رحم
- خارج کردن تخمدان یا اوفورکتومی
- خارج کردن کیست تخمدان و فیبروم های رحمی
- بستن لوله های فالوپ برای جلوگیری از بارداری
- درمان افتادگی رحم
- برداشتن تخمک برای لقاح مصنوعی یا IVF
- درمان چسبندگی لوله های رحم
- درمان حاملگی خارج از رحم
- برداشتن بخشی از غدد لنفاوی برای درمان سرطان
پزشک با توجه به تجربه ای که دارد روش جراحی لاپاراسکوپی رحم را انتخاب می کند. به طور کلی جراحی لاپاراسکوپی یک جراحی غیرتهاجمی است به همین دلیل بیمار پس از عمل زودتر بهبود میابد.
بیمار باید طی 2 تا 8 هفته پس از جراحی به مطب پزشک مراجعه کند تا اگر آزمایش دیگری مانند سونوگرافی نیاز بود انجام شود. همچنین اگر در حین لاپاراسکوپی نمونه برداری شده باشد، پزشک باید جواب پاتولوژی را ببیند.
کاربرد لاپاراسکوپی رحم
با لاپاراسکوپی بسیاری ازبیماری های زنان مورد درمان و بهبود کامل قرار میگیرند.
- برداشتن کیست تخمدان و فیبروم
- درمان اندومتریوز
- بستن لوله ها برای جلوگیری از بارداری
- هیسترکتومی (برداشتن رحم)
- برداشتن تخمدان ها
- مسدود کردن جریان خون به فیبروم
- حذف چسبندگی
- درمان افتادگی رحم
سایر دلایل انجام لاپاراسکوپی رحم
چند مورد از رایج ترین دلایل انجام لاپاراسکوپی رحم عبارتند از:
- تشخیص و درمان آندومتریوز، درد مزمن لگن، بیماری التهابی لگن، و علل ناباروری
- برداشتن فیبروم، رحم، کیست تخمدان، غدد لنفاوی یا حاملگی خارج از رحم
- درمان بیماری هایی از جمله بی اختیاری ادرار و افتادگی رحم
- بررسی سرطان تخمدان، رحم و دهانه رحم
- تشخیص علت ناباروری
- سابقه عفونت لگن
- چسبندگی لگن
مزایای لاپاراسکوپی
مانند هر عمل جراحی، لاپاراسکوپی نیز مزایا و خطراتی دارد. مزایای این روش در مقایسه با جراحی باز بسیار بیشتر است. مانند:
- درد کمتر نسبت به روش باز
- دوران نقاهت کوتاهتر
- برش کوچکتر
- خطر بروز عفونت کمتر
عوارض لاپاراسکوپی رحم
این عمل تقریبا بی خطر است و از هر 1000 نفر 3 نفر ممکن است دچار عوارض لاپاراسکوپی شوند. این عوارض عبارتند از:
- خونریزی شدید (احتمال نیاز به انتقال خون)
- عفونت یا التهاب شکم
- فتق شکم
- آسیب به ساختارهای داخلی، مانند عروق خونی، معده، روده، مثانه یا حالب
- حساسیت به داروی بیهوشی
- لخته شدن خون
مقدمات قبل از انجام جراحی لاپاراسکوپی
معمولا باید قبل از مراجعه به بیمارستان این دستورالعمل ها را انجام دهید:
- آزمایشاتی مانند آزمایش خون و سونوگرافی انجام دهید.
- از شب قبل از عمل ناشتا باشید و سیگار نکشید.
- زیورآلات خود را درآورید.
- قبل از جراحی لاک ناخن را پاک کنید.
مراقبت های بعد از لاپاراسکوپی رحم
بیمار نباید تا 24 ساعت پس از عمل رانندگی کند و تا چند روز پس از عمل ممکن است با موارد زیر درگیر باشد:
- خستگی
- گلودرد، به دلیل لوله تنفسی در حین جراحی
- درد و سوزش در محل برش
- نفخ شکم
- درد شانه یا کمر ناشی از گازهای بیهوشی
خونریزی واژینال تا یک ماه پس از لاپاراسکوپی طبیعی است. بسیاری از زنان به مدت چهار تا شش هفته پس از جراحی، سیکل قاعدگی طبیعی خود را ندارند. اوایل زمان تنظیم شدن سیکل قاعدگی احتمال دارد خونریزی شدیدتر و درد بیشتر از حد معمول باشد.
تا یک هفته پس از جراحی لاپاراسکوپی بیمار نباید رابطه جنسی داشته باشد. پس از یک هفته احتمال بارداری وجود دارد و اگر بیمار قصد بارداری نداشته باشد باید حتما از لوازم پیشگیری استفاده کند. در صورت بروز عوارض زیر، بیمار باید سریعا به پزشک مراجعه کند:
- درد شدید مداوم
- حالت تهوع یا استفراغ بیش از 24 ساعت
- تب بالا بیش از یک روز
- تنگی نفس
- علائم عفونت، از جمله تب، لرز یا قرمزی، تورم و ترشح در محل برش
- غش کردن
- لخته شدن خون قاعدگی
- خونریزی شدید واژن و نیاز به تعویض پد بهداشتی زودتر از 2 ساعت
- عدم توانایی تخلیه کامل مثانه
نکات مهم بعد از عمل لاپاراسکوپی
دردها و نارحتی های بیمار معمولاً 1 یا 2 روز پس از جراحی برطرف می شوند. اما باید دستورالعمل های لازم پس از لاپاراسکوپی را رعایت کند. مثلا بیمار نباید تا چند هفته ورزش سنگین کند یا جسم سنگینی را بردارد. راه رفتن آرام پس از عمل کمک می کند تا گازهای بیهوشی زودتر از بدن خارج شوند و بیمار سریعتر بهبود یابد.
همچنین ممکن است بیمار 2 تا 6 هفته پس از این جراحی نتواند به سرکار خود برگردد ولی بشتر بیماران پس از یک هته کاملا خوب می شوند.
