ورم بارداری یکی از شایع ترین تغییراتی است که بسیاری از زنان در طول بارداری تجربه میکنند. این وضعیت به صورت تورم در پاها، مچ پا، انگشتان دست و گاهی صورت ظاهر میشود و در اغلب موارد بخشی طبیعی از تغییرات بدن در دوران بارداری محسوب میشود. با رشد جنین، افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی، بدن مادر مایعات بیشتری را در خود نگه میدارد و همین موضوع باعث ایجاد تورم در قسمت های مختلف بدن میشود. اگرچه ورم خفیف تا متوسط در دوران بارداری نگران کننده نیست، اما در برخی موارد میتواند نشانه یک مشکل جدی تر مانند پرهاکلامپسی یا فشار خون بارداری باشد. به همین دلیل شناخت تفاوت میان ورم طبیعی و ورم غیرطبیعی اهمیت زیادی دارد. آگاهی از علل ایجاد ورم، عوامل تشدید کننده، راههای کاهش تورم و علائم هشداردهنده به مادران کمک میکند دوران بارداری را با آرامش و اطمینان بیشتری سپری کنند.
برای دریافت مشاوره جهت درمان ورم بارداری با شماره ۰۲۱۸۸۵۴۰۲۶۷ تماس بگیرید.
ورم بارداری چیست؟
ورم بارداری به تجمع بیش از حد مایعات در بافت های بدن گفته میشود که باعث تورم قابل مشاهده در نواحی مختلف بدن میشود. این وضعیت از نیمه دوم بارداری آغاز شده و با نزدیک شدن به زمان زایمان شدت بیشتری پیدا میکند. بسیاری از زنان متوجه میشوند که کفشهایشان تنگ تر شده یا حلقه ازدواجشان به سختی از انگشت خارج میشود که این موضوع میتواند ناشی از احتباس مایعات باشد. در دوران بارداری حجم خون و مایعات بدن به میزان قابل توجهی افزایش پیدا میکند تا نیازهای جنین در حال رشد تأمین شود. از سوی دیگر، رحم بزرگ شده بر روی رگ های لگن فشار وارد میکند و بازگشت خون از اندامهای تحتانی به قلب را دشوارتر میسازد. نتیجه این تغییرات، تجمع مایعات در پاها و سایر اندامها است. ورم بارداری در پایان روز یا پس از ایستادن طولانی مدت بیشتر میشود و پس از استراحت یا بالا قرار دادن پاها تا حدی کاهش پیدا میکند. این ویژگی یکی از نشانههای ورم طبیعی دوران بارداری محسوب میشود.
عوارض ورم بارداری
اگر میزان ورم به طور ناگهانی افزایش یابد میتواند نشانه افزایش فشار خون یا مسمومیت حاملگی باشد.
بهمین دلیل است که در هربار ویزیت وزن مادر چک میشود وباوزن قبلی مقایسه میشود.
ورم زیاد در پاها میتواند خطر ساز باشد چون ممکن است باعث تشکیل لخته خون داخل رگها بشود واین لخته حرکت کند وباعث امبولی یا سکته شود.
به همین دلیل هست که خانمهای باردار نباید طولانی مدت بایستند یا پاهارا اویزان نگه دارند واز جوراب واریس استفاده کنند
علل ایجاد ورم بارداری
معمولا در دوران بارداری، سطح مایعات بدن و همچنین سطح پلاسما افزایش مییابد و مقداری دیگر از مایعات بدن درون سلول ها برای عملکرد صحیح باقی میماند. مقدار دیگری از مایعات در خارج از سلول ها تجمع یافته و موجب افزایش اکسیژن رسانی میشوند تا مواد زائد را نیز پاکسازی کنند.
حال باید بدانید که میزان پلاسما در سه ماه پایانی بارداری و در زمان بزرگترین ابعاد سیستم تولید مثل، به میزان حداکثر خود میرسد. یکی از مواردی که موجب پیدایش ورم بارداری میشود، همین مورد است زیرا زمانی که مایعات بدن به این صورت افزایش گستردعه مییابد، میزان سدیم موجود نیز با افزایش رو به رو میشود. در بعضی افراد اگر میزان سدیم به اندازه کمی نیز افزایش پیدا کند، فورا ورم و التهاباتی در نواحی پا مشاهده میشود. همچنین تغییرات هورمونی سبب شده که مقاومت دیواره عروق کاهش یابد و در مقابل، نفوذ پذیری آن ها نیز افزایش پیدا کند. بنابراین با ذکر این موارد دانستید که، در دوران حاملگی، خون بیشتر تمایل به تجمع در پا ها دارد.
بیشتر بخوانید: سوالات متداول بارداری
ورم بارداری بیشتر در چه قسمتهایی از بدن دیده میشود؟
ورم دوران بارداری میتواند در بخشهای مختلف بدن ایجاد شود، اما برخی نواحی بیشتر از سایر قسمتها درگیر میشوند. پاها و مچ پاها شایعترین محل بروز ورم هستند، زیرا جاذبه زمین باعث تجمع مایعات در اندامهای تحتانی میشود.
دستها نیز ممکن است دچار تورم شوند. برخی زنان در دوران بارداری احساس میکنند انگشتانشان متورم شده یا حلقههایشان دیگر اندازه نیستند. این وضعیت معمولاً به دلیل احتباس مایعات در بدن رخ میدهد و در ماههای پایانی بارداری شایعتر است.
در بعضی موارد صورت نیز متورم میشود. ورم خفیف صورت میتواند طبیعی باشد، اما اگر تورم ناگهانی و شدید باشد، به ویژه اگر همراه با افزایش فشار خون یا سایر علائم غیرطبیعی باشد، باید به سرعت توسط پزشک بررسی شود.
ورم پا در بارداری
ورم پا یکی از شایعترین شکایات زنان باردار است. بسیاری از مادران در سه ماهه دوم و سوم بارداری متوجه تورم تدریجی پاها و مچ پا میشوند که معمولاً در ساعات پایانی روز شدت بیشتری پیدا میکند.
ایستادن طولانیمدت، فعالیت زیاد، گرمای هوا و افزایش وزن بارداری میتوانند این نوع ورم را تشدید کنند. در بیشتر موارد، ورم پاها پس از استراحت و بالا قرار دادن پاها کاهش پیدا میکند و خطری برای مادر یا جنین ایجاد نمیکند.
با این حال، اگر ورم تنها در یک پا ایجاد شود یا همراه با درد، قرمزی و حساسیت باشد، ممکن است نشانه لخته شدن خون در وریدهای پا باشد که نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
ورم دست در بارداری
ورم دستها به دلیل تجمع مایعات در بافت های نرم ایجاد میشود. برخی زنان هنگام بیدار شدن از خواب احساس سفتی یا بیحسی در انگشتان خود دارند. در مواردی نیز تورم میتواند باعث تشدید علائم سندرم تونل کارپال شود که در آن عصب مچ دست تحت فشار قرار میگیرد.
افزایش مصرف نمک، گرمای شدید و کمتحرکی میتوانند ورم دستها را بیشتر کنند. انجام حرکات کششی ملایم، نوشیدن آب کافی و استراحت مناسب میتواند به کاهش این مشکل کمک کند.
ورم صورت در بارداری
ورم صورت در بارداری یکی از تغییراتی است که بسیاری از مادران در ماههای مختلف حاملگی آن را تجربه میکنند. در بسیاری از موارد، این حالت به دلیل افزایش حجم خون و مایعات بدن رخ میدهد و میتواند بخشی از روند طبیعی بارداری باشد. با این حال، اگر ورم صورت بهصورت ناگهانی ایجاد شود یا همراه با علائمی مانند سردرد شدید، تاری دید، افزایش فشار خون یا ورم شدید دستها باشد، ممکن است نشانه یک عارضه مهم به نام پرهاکلامپسی یا مسمومیت بارداری باشد. به همین دلیل نباید هر نوع تورم صورت را بیاهمیت تلقی کرد. بررسی به موقع توسط پزشک میتواند به تشخیص علت اصلی کمک کرده و از بروز مشکلات احتمالی برای مادر و جنین جلوگیری کند. اگرچه در بسیاری از موارد ورم صورت در بارداری طبیعی است، اما آگاهی از علائم هشداردهنده اهمیت زیادی در حفظ سلامت دوران بارداری دارد.
علائم ورم طبیعی در دوران بارداری
اگر در دوران بارداری خود دارای تورمی خفیف و کم در انگشتان پا یا مچ ها و یا ساق ها هستید، در واقع نباید چندان نگران باشید زیرا این مورد طبیعی است. میزان تورم در روز های آخر بارداری بیشتر میشود و به همین دلیل خانم ها در سه ماهه سوم بیش از سه ماهه دوم دچار تورم هستند. اما میزان تورمات خود در بارداری را برای پزشکتان بازگو کنید زیرا شاید چیزی که از نظر شما طبیعی باشد، از نظر دکتر زنان نرمال نباشد.
روش های پیشگیری از ورم بارداری
بسیاری از افراد با رعایت برخی نکات و مصرف کمتر سدیم این ورم های بارداری را کاهش میدهند اما زمانی که این خیز در ارتباط با یک بیماری ایجاد شده باشد، کاری جهت پیشگیری از دست فرد بر نمیاید.
مصرف برخی از انواع ویتامین های سی و ای از ابتلا به پره اکلامپسی تا حدودی پیشگیری میکند. همچنین برای اینکه بتوان این ورم های بارداری را کاهش داد، حتما باید ریسک های دیگر را کنترل کرد تا مشکلی در این زمینه به وجود نیاید.
بیشتر بخوانید: بارداری های چند قلویی
روش های درمانی کمکی برای کاهش ورم بارداری
یکی از بهترین راههای کاهش ورم بارداری، بالا قرار دادن پاها در زمان استراحت است. این کار به بازگشت بهتر خون به قلب کمک کرده و از تجمع مایعات در اندامهای تحتانی جلوگیری میکند.نوشیدن آب کافی نیز برخلاف تصور بسیاری از افراد میتواند به کاهش احتباس مایعات کمک کند. زمانی که بدن دچار کمآبی میشود، تمایل بیشتری به نگهداری مایعات پیدا میکند و ورم افزایش مییابد.فعالیت بدنی منظم مانند پیادهروی و ورزش های مخصوص بارداری گردش خون را بهبود میبخشد و تورم را کاهش دهد. همچنین استفاده از جورابهای واریس یا جورابهای فشاری با توصیه پزشک میتواند در برخی زنان مؤثر باشد.
درمان خانگی ورم دست و پا در بارداری
اگرچه این وضعیت در بسیاری از موارد طبیعی است، اما رعایت برخی نکات میتواند به کاهش احساس سنگینی و تورم کمک کند. استراحت کافی و قرار دادن پاها در سطحی بالاتر از بدن هنگام نشستن یا دراز کشیدن میتواند به بهبود گردش خون و کاهش تجمع مایعات کمک کند. پیادهروی سبک و فعالیت بدنی متناسب با شرایط بارداری نیز برای بسیاری از مادران مفید است و به کاهش تورم کمک میکند.
نوشیدن آب کافی در طول روز، پرهیز از ایستادن یا نشستن طولانیمدت و استفاده از لباسهای راحت که فشار زیادی به اندامها وارد نمیکنند نیز از توصیههای رایج برای کنترل ورم بارداری هستند. همچنین برخی مادران با خوابیدن به پهلوی چپ احساس بهتری پیدا میکنند، زیرا این وضعیت میتواند به بهبود جریان خون کمک کند.
با وجود این، نباید فراموش کرد که ورم شدید، ناگهانی یا همراه با علائمی مانند سردرد، تاری دید، درد شکم یا افزایش فشار خون ممکن است نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد. بنابراین پیش از استفاده از هر روش درمانی یا ایجاد تغییرات در سبک زندگی دوران بارداری، بهتر است با پزشک یا ماما مشورت شود تا از مناسب بودن آن برای شرایط شما اطمینان حاصل گردد.
آیا مصرف کافئین موجب ورم بارداری میشود؟
همانطور که میدانید بهتر است تا در دوران بارداری مصرف نوشیدنی های کافئین دار را به حداقل ترین مقدار برسانید و تا جای ممکن اصلا کافئین مصرف نکنید. مصرف کافئین میتواند برای جنین خطرناک باشد و حتی برای بانوان ورم بارداری ایجاد کند زیرا افزایش دفع ادرار را به همراه داشته که بدن از این موضوع این پیام را دریافت میکند که باید مایعات زیاد را در بدن نگه دارند.
چه زمانی ورم بارداری خطرناک است؟
اگرچه بیشتر موارد ورم بارداری طبیعی هستند، اما برخی علائم نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند. ورم ناگهانی و شدید صورت، دستها یا پاها یکی از نشانههای پرهاکلامپسی است. همچنین اگر تورم همراه با افزایش فشار خون، سردرد شدید، اختلالات بینایی، درد شکم یا کاهش حرکات جنین باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. این علائم میتوانند نشان دهنده مشکلات جدی باشند که نیاز به درمان سریع دارند. تورم یکطرفه پا همراه با درد و قرمزی نیز نشانه لخته شدن خون است و نباید نادیده گرفته شود.
آیا ورم بارداری بعد از زایمان از بین میرود؟
بیشتر زنان پس از زایمان شاهد کاهش تدریجی ورم بدن خود هستند. با خروج مایعات اضافی از بدن، تورم معمولاً طی چند روز تا چند هفته به میزان قابل توجهی کاهش پیدا میکند. افزایش دفعات ادرار و تعریق در روزهای پس از زایمان بخشی از فرآیند طبیعی دفع مایعات اضافی بدن است. در اغلب موارد ورم بارداری بدون نیاز به درمان خاصی برطرف میشود. با این حال، اگر تورم برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا با علائم غیرعادی همراه باشد، لازم است توسط پزشک بررسی شود تا احتمال وجود مشکلات زمینهای رد شود.
