سرماخوردگی در بارداری یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از خانمها در طول دوران بارداری با آن روبهرو میشوند. تغییرات هورمونی و تغییر عملکرد سیستم ایمنی در این دوران باعث میشود بدن نسبت به برخی عفونتهای تنفسی واکنش متفاوتی نشان دهد. از طرفی، نگرانی درباره سلامت جنین باعث میشود یک سرماخوردگی ساده هم برای مادر با سؤالهای زیادی همراه باشد؛ اینکه آیا بیماری برای جنین خطرناک است، چه دارویی میتوان مصرف کرد، برای گرفتگی بینی چه کاری باید انجام داد و چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است.
در بیشتر موارد، سرماخوردگی معمولی یک بیماری ویروسی است و با مراقبت مناسب طی چند روز تا حدود یک یا دو هفته بهتر میشود. با این حال، بارداری شرایط متفاوتی دارد و مصرف هر دارویی حتی داروهای بدون نسخه باید با نظر پزشک یا ماما انجام شود. مهمترین نکته این است که علائم سرماخوردگی را از بیماریهایی مانند آنفلوآنزا یا برخی عفونتهای تنفسی دیگر تشخیص دهیم؛ زیرا بعضی از این بیماریها در دوران بارداری اهمیت بیشتری خواهند داشت.
✔برای دریافت نوبت و انجام مشاوره با بهترین متخصص پریناتولوژ با شماره ۰۲۱۸۸۵۴۰۲۶۷ تماس بگیرید.✔
سرماخوردگی در بارداری خطرناک است؟
در اغلب موارد، سرماخوردگی ساده و بدون عارضه برای جنین خطر مستقیمی ایجاد نمیکند و بدن مادر مانند سایر افراد با ویروس مقابله میکند. علائمی مانند آبریزش بینی، عطسه، گرفتگی بینی، گلودرد و سرفه ناشی از عفونتهای ویروسی هستند و بهتدریج برطرف میشوند. با این حال، چیزی که در دوران بارداری اهمیت بیشتری دارد، شدت علائم و علت بیماری است. برای مثال تب بالا، کمآبی بدن، تنگی نفس یا علائم شدید تنفسی نباید به عنوان یک سرماخوردگی ساده نادیده گرفته شوند. همچنین ممکن است چیزی که فرد سرماخوردگی تصور میکند، در واقع آنفلوآنزا یا بیماری تنفسی دیگری باشد. به همین دلیل اگر علائم شدید، ناگهانی یا غیرمعمول هستند، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سرماخوردگی در بارداری به جنین آسیب میزند؟
خود ویروسهای شایع سرماخوردگی باعث آسیب مستقیم به جنین نمیشوند. نگرانی اصلی بیشتر زمانی مطرح میشود که بیماری شدید باشد یا مادر دچار تب قابل توجه، کمآبی، مشکلات تنفسی یا عوارض عفونت شود. از طرف دیگر، مصرف خودسرانه دارو میتواند مشکل ساز شود. بعضی داروهایی که برای افراد غیر باردار بدون نگرانی خاصی مصرف میشوند، ممکن است در بعضی مراحل بارداری مناسب نباشند. بنابراین اگر باردار هستید، بهتر است به جای اینکه به دنبال قویترین داروی سرماخوردگی باشید، ابتدا مشخص شود کدام علامت بیشتر شما را اذیت میکند و آیا اصلا به دارو نیاز دارید یا میتوان با روشهای سادهتر علائم را کنترل کرد.
علائم سرماخوردگی در بارداری چیست؟
علائم سرماخوردگی در دوران بارداری تفاوت اساسی با سایر افراد ندارد، اما ممکن است بعضی علائم به دلیل تغییرات طبیعی بدن مادر شدیدتر احساس شوند. علائم شایع عبارتاند از:
- آبریزش بینی
- گرفتگی بینی
- عطسه
- گلودرد
- سرفه
- احساس خستگی
- سردرد خفیف
- بدن درد خفیف
- احساس فشار یا سنگینی در سر
- گاهی تب خفیف
معمولا سرماخوردگی به صورت تدریجی شروع میشود. ممکن است ابتدا احساس خشکی یا خارش گلو ایجاد شود و بعد آبریزش بینی و عطسه اضافه شود. سرفه نیز در ادامه بیماری ایجاد میشود و حتی بعد از برطرف شدن سایر علائم برای مدتی باقی میماند.
تفاوت سرماخوردگی و آنفلوآنزا در بارداری چیست؟
یکی از مهمترین موضوعاتی که زنان باردار باید به آن توجه کنند، تفاوت میان سرماخوردگی و آنفلوآنزا است. سرماخوردگی با علائم خفیفتر و تدریجی شروع میشود، در حالی که آنفلوآنزا ناگهانی آغاز میشود و با تب، بدندرد، لرز، خستگی شدید، سردرد و علائم تنفسی قابل توجه همراه است. این تفاوت اهمیت دارد، زیرا آنفلوآنزا در دوران بارداری جدیتر است و در صورت شک به آن، تماس زودهنگام با پزشک اهمیت دارد. درمان ضدویروسی در آنفلوآنزا، در صورت تشخیص پزشک، ممکن است لازم باشد و زمان شروع درمان اهمیت خواهد داشت. اگر تب بالا، بدندرد شدید، ضعف قابل توجه یا شروع ناگهانی علائم دارید، بهتر است بیماری را سرماخوردگی فرض نکنید.
برای سرماخوردگی در بارداری چه بخوریم؟
در بیشتر موارد، هدف از درمان سرماخوردگی، کنترل علائم و کمک به بدن برای طی کردن روند طبیعی بهبودی است. مصرف مایعات کافی یکی از سادهترین کارهایی است که میتواند به جلوگیری از کمآبی کمک کند. آب، سوپ، مایعات گرم و نوشیدنیهایی که پزشک مصرف آنها را برای شما مناسب میداند در طول بیماری مفید میباشند. نوشیدن مایعات گرم ممکن است خشکی و تحریک گلو را نیز کمتر کند. غذاهای سبک و متعادل نیز انتخاب مناسبی هستند، بهخصوص زمانی که اشتها کاهش پیدا کرده است. لازم نیست برای درمان سرماخوردگی رژیم غذایی خاص یا سختی داشته باشید؛ مهمتر از همه، دریافت مایعات، استراحت کافی و تغذیه مناسب است.
درمان خانگی سرماخوردگی در بارداری
درمان خانگی در سرماخوردگی با هدف کاهش علائم انجام میشود و قرار نیست ویروس را به صورت مستقیم از بین ببرد. استراحت کافی، مصرف مایعات و مرطوب نگه داشتن هوای محیط به بهتر شدن حال عمومی کمک میکند. برای گرفتگی بینی، شستوشوی بینی با محلول سالین یا استفاده از اسپریهای آب نمک گزینهای ساده و کمخطر است. استراحت و خواب کافی نیز به بدن فرصت بیشتری برای مقابله با عفونت میدهد. اگر گلودرد دارید، نوشیدن مایعات گرم و غرغره آب نمک میتواند برای بعضی افراد آرامکننده باشد. با این حال، حتی در استفاده از درمانهای گیاهی نیز بهتر است در دوران بارداری احتیاط کنید؛ طبیعی بودن یک ماده به معنی بیخطر بودن قطعی آن در بارداری نیست.
درمان سرماخوردگی در بارداری در سه ماهه اول
سه ماهه اول بارداری دوره مهمی از رشد و شکلگیری اندامهای جنین است. به همین دلیل، در این مرحله باید نسبت به مصرف داروها حساسیت بیشتری داشت. اگر در هفتههای اول بارداری دچار سرماخوردگی شدهاید، برای علائم خفیف ابتدا روشهای غیردارویی مانند استراحت، مصرف مایعات، محلول سالین برای بینی و مراقبت از گلو مورد توجه قرار میگیرد. اگر علائم شدید هستند یا تب دارید، بهتر است پزشک در جریان قرار گیرد. همچنین داروهایی که پیش از بارداری بهطور معمول مصرف میکردید، در سه ماهه اول نیز انتخاب مناسبی نیستند.متخصص پریناتولوژی در این زمان با توجه به شرایط مادر و جنین بهترین دارو را برای درمان تجویز میکند. مصرف دارو با دوز تعیین شده و رعایت مراقبتهای دوران بارداری باعث میشود سرماخوردگی بدون بروز عوارض برای مادر وجنین بهبود پیدا کند.
سرماخوردگی در سه ماهه دوم بارداری
در سه ماهه دوم، برخی محدودیتهای دارویی نسبت به سه ماهه اول متفاوت میشوند، اما این موضوع به معنی آزاد بودن مصرف دارو نیست. در این مرحله نیز درمان بر اساس شدت علائم انجام میشود. برای گرفتگی بینی میتوان ابتدا از روشهای غیردارویی استفاده کرد و برای تب یا درد، در صورت نیاز، پزشک ممکن است داروی مناسب را توصیه کند. اگر علائم بیشتر از حد انتظار طول کشید یا به جای بهتر شدن شدیدتر شد، بهتر است علت بیماری دوباره بررسی شود.
سرماخوردگی در سه ماهه سوم بارداری
در ماههای پایانی بارداری نیز انتخاب دارو باید با دقت انجام شود. بعضی داروها ممکن است در اواخر بارداری محدودیتهای بیشتری داشته باشند و بنابراین نمیتوان یک داروی مشخص را برای تمام دوران بارداری مناسب دانست. در این مرحله، علاوه بر علائم سرماخوردگی، وضعیت عمومی مادر و شرایط بارداری نیز اهمیت دارد. اگر تب بالا، تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش حرکات جنین یا علائم غیرطبیعی دیگری وجود دارد، مراجعه به بهترین متخصص پریناتولوژی در تهران باید در اولویت باشد. پزشک متخصص با بررسی شرایط مادر و جنین و انجام سونوگرافی روند درمان را به گونه ای مدیریت میکند که خطر بروز عوارض برای جنین کاهش پیدا کند.
قرص سرماخوردگی در بارداری؛ چه داروهایی را میتوان مصرف کرد؟
این یکی از پرتکرارترین سؤالها در مورد سرماخوردگی در بارداری است. پاسخ مهم این است که بهتر است به جای مصرف قرصهای ترکیبی سرماخوردگی، ابتدا مشخص شود دقیقا کدام علامت نیاز به درمان دارد. برخی داروها در شرایط خاص و با نظر پزشک یا ماما میتوانند در دوران بارداری مورد استفاده قرار گیرند. برای مثال، استامینوفن (پاراستامول) دارویی است که برای کاهش تب و درد در بارداری مورد استفاده قرار میگیرد، اما باید با دوز مناسب و در صورت نیاز مصرف شود و بهتر است درباره مقدار و مدت مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود.
برای گرفتگی بینی، محلولهای سالین گزینه سادهتری هستند. بعضی داروهای ضداحتقان خوراکی یا اسپریهای ضداحتقان ممکن است در شرایط خاص محدودیت داشته باشند و نباید بدون مشورت متخصص مصرف شوند. در مورد داروهای سرفه و ترکیبات ضدسرفه نیز انتخاب دارو به نوع سرفه، شدت علائم و مرحله بارداری بستگی دارد. داروهای ترکیبی سرماخوردگی ممکن است چند ماده مؤثره را همزمان داشته باشند. بنابراین ممکن است فرد بدون توجه به ترکیبات دارو، مقدار بیشتری از یک ماده خاص دریافت کند. به همین دلیل، در دوران بارداری بهتر است از مصرف خودسرانه داروهای ترکیبی پرهیز شود.
✅✅شاید این مطلب برای شما مفید باشد: گرمازدگی در بارداری
استامینوفن در بارداری برای سرماخوردگی مجاز است؟
استامینوفن یا پاراستامول یکی از داروهایی است که برای کنترل درد و تب در دوران بارداری مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، این موضوع به معنی مصرف نامحدود یا خودسرانه آن نیست. اگر تب یا بدندرد دارید، پزشک یا داروساز میتواند با توجه به شرایط شما درباره مقدار و فاصله مصرف راهنمایی کند. همچنین باید مراقب باشید داروهای ترکیبی سرماخوردگی نیز حاوی استامینوفن نباشند تا ناخواسته مقدار بیشتری از حد مورد نیاز دریافت نکنید.
ایبوپروفن در بارداری برای سرماخوردگی مناسب است؟
ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی در دوران بارداری، بهخصوص در بخشهایی از بارداری و بهویژه اواخر آن، محدودیتهای مهمی دارند. به همین دلیل، نباید برای درمان تب، سردرد یا بدندرد ناشی از سرماخوردگی در دوران بارداری به صورت خودسرانه ایبوپروفن مصرف کنید. اگر دارویی برای درد یا تب لازم است، بهتر است پزشک گزینه مناسب را بر اساس هفته بارداری و شرایط فردی مشخص کند.
آنتیبیوتیک برای سرماخوردگی در بارداری لازم است؟
سرماخوردگی یک عفونت ویروسی است و آنتیبیوتیک روی ویروسها اثر ندارد. بنابراین مصرف آنتیبیوتیک برای یک سرماخوردگی معمولی نهتنها کمکی نمیکند، بلکه میتواند باعث عوارض دارویی و افزایش مقاومت میکروبی شود. اگر پزشک تشخیص دهد که عفونت باکتریایی وجود دارد، ممکن است داروی مناسب و قابل استفاده در بارداری را تجویز کند. بنابراین نباید آنتیبیوتیکهای باقیمانده از بیماریهای قبلی را خودسرانه مصرف کرد.
شربت سرفه در بارداری مجاز است؟
همه شربتهای سرفه یکسان نیستند. بعضی از آنها حاوی ترکیبات متعددی هستند و برخی نیز ممکن است مواد مؤثرهای داشته باشند که مصرف آنها در بارداری نیاز به بررسی دارد. به همین دلیل بهتر است ابتدا مشخص شود سرفه خشک است یا خلطدار و علت آن چیست. برای سرفه خفیف، نوشیدن مایعات و مرطوب نگه داشتن هوا ممکن است کافی باشد. اگر سرفه شدید، طولانی یا همراه با تنگی نفس و تب باشد، باید پزشک علت آن را بررسی کند و نوع دارو بر اساس علت سرفه تجویز شود.
برای گرفتگی بینی در بارداری چه کنیم؟
گرفتگی بینی یکی از آزاردهندهترین علائم سرماخوردگی در دوران بارداری است. علاوه بر عفونت، تغییرات هورمونی خود بارداری نیز میتواند باعث تورم مخاط بینی شود و گرفتگی را بیشتر کند. شستوشوی بینی با محلول سالین، نوشیدن مایعات کافی، استراحت و استفاده از دستگاه بخور یا مرطوبکننده هوا در صورت مناسب بودن شرایط محیط میتواند به کاهش ناراحتی کمک کند. در مورد اسپریها یا قرصهای ضداحتقان، بهتر است پیش از مصرف با پزشک زنان مشورت شود.
درمان گلودرد در بارداری
گلودرد ناشی از سرماخوردگی طی چند روز بهتر میشود. مصرف مایعات گرم، استراحت و غرغره آب نمک میتواند در کاهش ناراحتی مؤثر باشد. اگر گلودرد شدید است، بلعیدن دشوار شده، تب بالا دارید یا روی لوزهها لکههای غیرطبیعی مشاهده میشود، بهتر است علت بیماری بررسی شود؛ زیرا هر گلودردی الزاما ناشی از سرماخوردگی ویروسی نیست.
برای سرفه در بارداری چه کار کنیم؟
سرفه یکی از علائمی است که ممکن است بعد از برطرف شدن آبریزش و گرفتگی بینی نیز برای مدتی باقی بماند. نوشیدن مایعات، استراحت و مرطوب نگه داشتن هوای محیط به کاهش تحریک راههای هوایی کمک میکند. در صورتی که سرفه شدید باشد، خواب را مختل کند، همراه با خسخس یا تنگی نفس باشد یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، بهتر است پزشک علت آن را بررسی کند.
عسل برای سرماخوردگی در بارداری مفید است؟
عسل برای کاهش تحریک و ناراحتی گلو در بعضی افراد مفید است و برخلاف نوزادان زیر یک سال، مصرف عسل برای مادر باردار از این نظر ممنوع نیست. با این حال، عسل درمان کننده ویروس سرماخوردگی نیست و نباید جایگزین درمان پزشکی شود. همچنین افرادی که محدودیت مصرف قند به علت دیابت بارداری دارند باید مقدار مصرف را با شرایط تغذیهای خود هماهنگ کنند.
بخور برای سرماخوردگی در بارداری مفید است؟
هوای مرطوب ممکن است به کاهش خشکی و تحریک بینی و گلو کمک کند. استفاده از دستگاه بخور یا قرار گرفتن در محیطی با رطوبت مناسب میتواند برای بعضی افراد احساس بهتری ایجاد کند.
اما هنگام استفاده از بخار داغ باید مراقب سوختگی باشید. همچنین بهتر است دستگاههای بخور بهطور مرتب تمیز شوند تا به محل رشد آلودگی تبدیل نشوند.
سرماخوردگی در بارداری باعث تب میشود؟
تب ممکن است در برخی عفونتهای ویروسی ایجاد شود، اما تب بالا یا پایدار در دوران بارداری موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود. اگر تب دارید، دمای بدن را اندازه بگیرید و در صورت بالا بودن یا ادامه دار شدن، با پزشک تماس بگیرید. بهخصوص اگر تب همراه با لرز شدید، ضعف، تنگی نفس یا سایر علائم غیرعادی باشد.
تب در بارداری چگونه کنترل میشود؟
کنترل تب در بارداری باید با توجه به علت و شدت آن انجام شود. مصرف مایعات و جلوگیری از کمآبی اهمیت دارد، اما اگر تب قابل توجه باشد ممکن است نیاز به دارو وجود داشته باشد. استامینوفن یکی از داروهایی است که در بارداری برای تب و درد مورد استفاده قرار میگیرد، اما مقدار مصرف باید مطابق توصیه متخصص باشد. مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن، به خصوص در مراحل خاص بارداری، توصیه نمیشود.
چه زمانی برای سرماخوردگی در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم خفیف باشند و روزبهروز بهتر شوند، مراقبت خانگی و استراحت کافی است. اما بعضی علائم نیازمند بررسی پزشکی هستند. در موارد زیر توصیه میشود به پزشک زنان مراجعه کنید.
- تب بالا یا تب مداوم
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- ضعف شدید یا بیحالی غیرمعمول
- کمآبی بدن یا ناتوانی در نوشیدن مایعات
- سرفه شدید یا رو به بدتر شدن
- علائم شدید و ناگهانی شبیه آنفلوآنزا
- علائمی که بعد از بهبود دوباره شدید میشوند
- کاهش حرکات جنین در مراحل بارداری که حرکات جنین قابل احساس است
- هر علامتی که باعث نگرانی جدی مادر شود
در شرایط اورژانسی، نباید منتظر برطرف شدن خودبهخودی علائم ماند.
سرماخوردگی در بارداری چند روز طول میکشد؟
مدت سرماخوردگی در افراد مختلف متفاوت است، اما بسیاری از علائم طی چند روز کاهش پیدا میکنند. آبریزش و گرفتگی بینی ممکن است زودتر بهتر شوند، در حالی که سرفه یا احساس خستگی میتواند مدت بیشتری باقی بماند. اگر بیماری به جای بهتر شدن، روزبهروز شدیدتر شود یا بعد از یک دوره بهبودی دوباره علائم شدیدی ایجاد شود، باید برای درمان و بررسی علت بیماری به پزشک مراجعه کنید.
استراحت زیاد برای سرماخوردگی در بارداری لازم است؟
استراحت کافی در دوران بیماری اهمیت دارد، زیرا بدن برای مقابله با عفونت به انرژی نیاز دارد. البته استراحت به معنی بیتحرکی کامل برای چند روز نیست. اگر حال عمومی مناسب است، فعالیتهای سبک روزانه مشکلی ایجاد نمیکند، اما بهتر است در دوران بیماری از فعالیت شدید و کمخوابی پرهیز شود.
چگونه از سرماخوردگی در دوران بارداری پیشگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه امکان ابتلا به بیماری را به صفر نمیرساند، اما میتواند احتمال انتقال بسیاری از عفونتهای تنفسی را کاهش دهد. شستن مرتب دستها، دوری از تماس نزدیک با افراد بیمار، رعایت بهداشت هنگام سرفه و عطسه، تهویه مناسب محیط و توجه به توصیههای پزشک درباره واکسنهای مناسب دوران بارداری از اقدامات مهم هستند. همچنین خواب کافی و تغذیه متعادل به حفظ وضعیت عمومی بدن کمک میکند.
