سونوهیستروگرافی

هیستروسونوگرافی که سونوهیستروگرافی نیز نامیده می شود، از امواج صوتی برای تولید تصاویری از داخل رحم استفاده می کند و به تشخیص بسیاری از مشکلات از جمله خونریزی بدون دلیل واژن، ناباروری و سقط های مکرر کمک می کند. هیستروسونوگرافی بسیار شبیه معاینه زنان انجام می شود. پزشک یک اسپکولوم را در واژن و یک کاتتر را در حفره رحم قرار می دهد.

سونوهیستروگرافی چیست؟

با استفاده از یک لوله کوچک وارد شده در واژن، پزشک مقدار کمی سالین استریل را به داخل حفره رحم تزریق کرده و پوشش داخلی رحم را با استفاده از مبدل اولتراسوند مطالعه می کند. اولتراسوند از اشعه یونیزان استفاده نمی کند، هیچ اثر مضر شناخته شده ای ندارد و تصویر واضحی از بافت های نرمی که در اشعه ایکس به خوبی نشان داده نمی شوند، ارائه می دهد.

بهتر است بلافاصله پس از قاعدگی و ظرف 10 روز پس از اولین روز پریود، هیستروسونوگرافی انجام دهید تا خطر ابتلا به عفونت و از دست دادن ناخواسته بارداری بسیار زودرس به حداقل برسد. برای این روش به آمادگی کمی نیاز دارید. در صورت وجود احتمال بارداری به پزشک خود اطلاع دهید. جواهرات و زیورآلات خود را در منزل بگذارید و لباس های گشاد و راحت بپوشید. ممکن است از شما خواسته شود که گان بپوشید.

کاربرد و موارد استفاده سونوهیستروگرافی

هنگامی که نیاز به بررسی ساختار رحم و پوشش داخلی آن باشد، پزشک شما سونوهیستروگرافی را تجویز می کند. کاربردهای سونوهیستروگرافی از آزمایش ناباروری تا تشخیص علت خونریزی رحم را شامل می شود. پزشک ممکن است سونوهیستروگرافی را برای علائم و شرایط مختلف تجویز کند، این موارد عبارتند از:

• تجسم شکل رحم
• بررسی بافت اسکار، مانند آندومتریوز
• شناسایی بی نظمی ها در پوشش داخلی رحم
• تعیین اینکه آیا لوله های فالوپ شما مسدود شده اند یا خیر
• شناسایی توده غیر طبیعی، که می تواند شامل فیبروم یا پولیپ رحم باشد
• اگر سقط جنین داشته اید یا نتوانستید باردار شوید، رحم را معاینه و بررسی می کند.
• پزشک متخصص زنان معمولا سونو هیستروگرافی را در مطب خود انجام می دهد.

نحوه آماده شدن برای سونوهیستروگرافی

برای روز این نوع سونو، لباس راحت و گشاد بپوشید. ممکن است لازم باشد تمام لباس ها و زیورآلات موجود در ناحیه مورد بررسی را بردارید. ممکن است لازم باشد برای این روش لباس مخصوصی مثل گان به تن کنید.

بهتر است بلافاصله پس از پریود و ظرف 10 روز پس از اولین روز سونوهیستروگرافی انجام شود تا خطر ابتلا به عفونت و از دست دادن ناخواسته بارداری زودرس به حداقل برسد. در این زمان از چرخه قاعدگی، آندومتر در نازک ترین زمان خود قرار دارد که بهترین زمان برای تشخیص طبیعی بودن آندومتر است. با این حال، زمان معاینه ممکن است بسته به علائم و منشا مشکوک آن متفاوت باشد. در صورت بارداری، سونوهیستروگرافی نباید انجام شود.

هیچ آمادگی خاصی قبل از سونوهیستروگرافی لازم نیست. ممکن است به شما توصیه شود که مدت کوتاهی قبل از سونوهیستروگرافی یک داروی مسکن بدون نسخه مصرف کنید تا هر گونه ناراحتی احتمالی را به حداقل برسانید.

مراحل انجام سونوهیستروگرافی

این روش تشخیصی یکی از شیوه‌های دقیق برای بررسی وضعیت داخل رحم است که معمولا برای ارزیابی خونریزی‌های غیرطبیعی یا مشکلات باروری انجام می‌شود. آشنایی با روند انجام آن می‌تواند باعث کاهش استرس و افزایش آمادگی فرد شود، به همین دلیل در ادامه مراحل انجام این فرایند را به صورت کامل بررسی خواهیم کرد.

تعیین زمان مناسب در سیکل قاعدگی

سونوهیستروگرافی معمولا در نیمه اول سیکل قاعدگی و پس از پایان خونریزی انجام می‌شود. در این زمان لایه داخلی رحم نازک تر است و مشاهده ناهنجاری‌ها با دقت بیشتری انجام می‌گیرد. انجام آزمایش قبل از تخمک گذاری احتمال بارداری ناخواسته را کاهش می‌دهد. انتخاب زمان مناسب نقش مهمی در افزایش دقت تشخیصی دارد.

بررسی سابقه پزشکی و اطمینان از عدم بارداری

پزشک پیش از انجام سونوهیستروگرافی درباره سوابق بیماری‌های لگنی، عفونت‌ها و جراحی‌های قبلی سؤال می‌کند. اطلاع از حساسیت‌های دارویی یا مشکلات انعقادی نیز اهمیت دارد. در صورت احتمال بارداری، انجام این روش به تعویق می‌افتد. این بررسی‌ها به کاهش خطر عوارض احتمالی کمک می‌کند.

آماده سازی بیمار

بیمار روی تخت معاینه در وضعیت مناسب معاینات زنان قرار می‌گیرد. پزشک روند انجام کار را برای کاهش اضطراب توضیح می‌دهد. گاهی توصیه می‌شود پیش از مراجعه یک مسکن خفیف مصرف شود. آرامش بیمار باعث انجام راحت تر و دقیق تر فرایند می‌شود.

انجام سونوگرافی اولیه (ترانس‌واژینال)

ابتدا یک سونوگرافی واژینال ساده انجام می‌شود تا وضعیت کلی رحم و تخمدان‌ها ارزیابی شود. در این مرحله ضخامت آندومتر و وجود توده‌های احتمالی بررسی می‌شود. این بررسی پایه‌ای به پزشک دید اولیه از ساختارها می‌دهد. سپس مراحل اصلی با تزریق مایع آغاز می‌شود.

قرار دادن اسپکولوم داخل واژن

اسپکولوم به آرامی وارد واژن می‌شود تا دهانه رحم به‌وضوح دیده شود. این مرحله مشابه آزمایش پاپ اسمیر می‌باشد. ممکن است بیمار کمی احساس فشار داشته باشد اما معمولا درد شدید ایجاد نمی‌شود. دید مستقیم دهانه رحم برای ورود دقیق کاتتر ضروری است.

ضدعفونی دهانه رحم

پس از مشاهده دهانه رحم، ناحیه با محلول ضدعفونی‌کننده تمیز می‌شود. این کار احتمال انتقال عفونت به داخل رحم را کاهش می‌دهد. رعایت اصول استریل در این مرحله بسیار مهم است. ضدعفونی صحیح از عوارض بعدی پیشگیری می‌کند.

ورود کاتتر ظریف به داخل رحم

یک لوله باریک و انعطاف پذیر از طریق دهانه رحم وارد حفره رحم می‌شود. این کاتتر مسیر تزریق مایع استریل را فراهم می‌کند. هنگام عبور کاتتر ممکن است گرفتگی خفیف مشابه درد قاعدگی احساس شود. این مرحله معمولا سریع و بدون مشکل خاصی انجام می‌شود.

خارج کردن اسپکولوم و قرار دادن مجدد پروب سونوگرافی

پس از جایگذاری کاتتر، اسپکولوم به‌آرامی خارج می‌شود. سپس پروب سونوگرافی مجددا وارد واژن می‌شود. این کار امکان مشاهده همزمان حفره رحم در هنگام تزریق مایع را فراهم می‌کند. ترکیب این دو ابزار باعث افزایش وضوح تصاویر می‌شود.

تزریق محلول سالین (آب نمکی استریل)

مایع استریل سالین از طریق کاتتر به داخل رحم تزریق می‌شود. این مایع دیواره‌های رحم را از هم جدا می‌کند و فضای داخلی را واضح تر نشان می‌دهد. در این لحظه ممکن است بیمار احساس گرفتگی موقت داشته باشد. تزریق سالین مرحله کلیدی برای تشخیص دقیق ناهنجاری‌ها است.

بررسی و ثبت تصاویر از حفره رحم

پزشک همزمان با تزریق مایع، تصاویر دقیق از داخل رحم ثبت می‌کند. وجود پولیپ، فیبروم، چسبندگی یا ناهنجاری‌های ساختاری بررسی می‌شود. تصاویر ذخیره شده برای تفسیر نهایی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مرحله مهمترین بخش تشخیصی فرایند است.

خارج کردن کاتتر و پایان آزمایش

پس از تکمیل تصویربرداری، تزریق متوقف شده و کاتتر خارج می‌شود. ابزارها به‌آرامی برداشته می‌شوند و بیمار می‌تواند از تخت پایین بیاید. کل فرایند معمولا کمتر از نیم ساعت زمان می‌برد. بیمار بلافاصله پس از آن قادر به انجام فعالیت‌های روزمره خواهد بود.

ارائه توصیه‌های پس از انجام سونوهیستروگرافی

ممکن است پس از آزمایش لکه بینی یا ترشح خفیف مشاهده شود که طبیعی است. گاهی گرفتگی‌های خفیف رحمی تا چند ساعت ادامه دارد. در صورت بروز تب، درد شدید یا ترشحات بدبو باید به پزشک مراجعه شود. رعایت توصیه‌های پزشکی به پیشگیری از عوارض کمک می‌کند.

عوارض جانبی سونوهیستروگرافی چیست؟

ممکن است بعد از سونوهیستروگرافی مقداری خونریزی خفیف یا گرفتگی داشته باشید. این امر به این دلیل است که بافت ها ممکن است در اثر استفاده از سونوگرافی ترانس واژینال و به دلیل قرار دادن مایع در رحم تحریک شوند.

بیشتر پزشکان مصرف داروهای ضد التهابی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن را برای تسکین ناراحتی توصیه می کنند.

ممکن است بعد از سونوهیستروگرافی دچار عفونت بافت لگنی شوید. علائم این بیماری می تواند شامل تب، درد و ترشح غیر معمول از واژن باشد. اگر این علائم را بعد از سونوهیستروگرافی دارید، باید با پزشک متخصص زنان تماس بگیرید.

از آنجایی که اولتراسوند به جای اشعه از امواج صوتی استفاده می کند، در طول سونوهیستروگرافی قرار گرفتن در معرض اشعه وجود ندارد.

سونوهیستروگرافی چه تفاوتی با هیستروسالپنگوگرافی دارد؟

سونوهیستروگرافی یک روش تشخیصی جایگزین یا مکمل برای اسکن تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، هیستروسکوپی یا هیستروسالپنگوگرافی (HSG) است.

بر خلاف سونوهیستروگرافی، HSG یک آزمایش رادیولوژی است که شامل استفاده از اشعه ایکس است. پزشک شما این روش را با تزریق یک رنگ رادیواکتیو به رحم انجام می دهد. اگر لوله های فالوپ باز باشند، رنگ کنتراست لوله ها را پر می کند و در عکس اشعه ایکس نشان داده می شود.

این آزمایش اغلب در صورتی توصیه می شود که پزشک شما نتواند با بررسی سونوهیستروگرافی تشخیص دهد که آیا لوله های فالوپ ناهنجاری وجود دارد و به منظور بررسی بیشتر مسائل باروری انجام می شود.

تفسیر نتایج سونوهیستروگرافی

تصاویر مربوط به سونوهیستروگرافی بیمار توسط متخصص زنان و یا بهترین پریناتولوژ تجزیه و تحلیل خواهد شد. رادیولوژیست گزارش امضا شده ای را برای پزشکی که درخواست معاینه کرده است، ارسال می کند. سپس پزشک شما نتایج را با شما در میان می گذارد.

سوالات متداول